મુંબઈ કોની/ કોનું ?????

28 નવેમ્બર 2009

મુંબઈ કોની/ કોનું ?????


### આજનું મુંબઈ, અર્થાત આ ટાપુ, પાષાણયુગથી વસવાટ ધરાવતો હતો .હેપ્ટાનેશિયા ( platony ) અર્થાત સાત ટાપુઓનું ઝ્મખું તરીકે ઓળખવામાં આવતો હતો. ભારતીય શકો-પશ્ચિમિ સતરાય્શ અને સતવાહન વચ્ચે મુંબઈના અંકુશને લઈને વિવાદ થયેલો. સિતહાશવંશે ઈ.સ્ 1343 સુધી-જ્યાં સુધી આ ટાપુઓને ગુજરાત સાથે જોડવામાં ન આવ્યા ત્યાં સુધી રાજ કર્યું. એલફિંટાની ગુફાઓ અને વાલકેશ્વર મંદિર આ યુગ દરમિયાન બંધાયા હતા.

### 1543માં પોર્ટુગીઝોએ આ ટાપુઓનો કબ્જો ગુજરાતના બહાદુરશાહ પાસેથી લઈ લીધો. 1661માં પોર્ટુગીઝોએ આ ટાપુઓનો કબ્જો ઈંગ્લેંડના ચાર્લ્સ બીજાને લગ્નમાં દહેજ તરીકે આપ્યો. 1669માં બ્રિટિશ ઈંડિયા કંપનીને વાર્ષિક 10 પાઉંડને ભાડે લીઝ ઉપર આપવામાં આવ્યા. 1687માં બ્રિટિશ ઈંડિયાએ તેનું વડુ મથક સુરતથી બદલી મુંબઈ લાવી દીધું. ક્રમે ક્રમે તે વખતની બોમ્બે પ્રેસીડેંસીનું વડું મથક આ બોમ્બે બની ગયું.

### 1817માં આ દ્વીપ સમૂહના એકબીજા ટાપુને ભેળવી દેવામાં આવ્યા. 1853માં ભારતની પ્રથમ રેલ્વે લાઈન અહિ નાખવામાં આવી.

### 1906માં મુંબઈની વસ્તી 10 લાખને આંબી ગઈ. અરેબિયન સમુદ્રમાં બોમ્બે એક મહાબંદર બન્યું. અને વસ્તીમાં તે દેશનું કલક્ત્તા પછીનું બીજું શહેર બની ગયું. 1996માં બોમ્બેને બદ્લે મુંબઈ નામકરણ થયું. કાળક્ર્મે મુબઈ આપણાં દેશનું સૌથી મોટું શહેર બની ગયુ છે. દેશની આર્થિક રાજધાનીનું લાડકું નામ અને મોભો મેળવ્યો છે. આવકવેરાની આવક દેશના 40% થી પણ વધારે થવા જાય છે. કસ્ટમ ડ્યુટી 60% આબકારી ( એકસાઈઝ ) કર 20% વિદેશ વેપાર કોર્પોરેટ ટેક્ષ 40% થવા જાય છે.

### મુંબઈમાં હિન્દુ 35% મુસ્લીમ 19% બૌધ્ધ 5% જૈન 4% ખ્રિસ્તી અને પારસી પણ મોટી સંખ્યામાં વસે છે. વસ્તીનું વર્ગીકરણ કરતાં મહારાષ્ટ્રીયન 51%, ગુજરાતી 23%, ઉત્તરભારતીયો 17%, તમિળો 3%, સીન્ધી 3% અને અન્ય પ્રદેશમાંથી વિવિધ લોકો આવી વસ્યા છે. જે વિવિધ પ્રકારની સંસ્કૃતિનું મિશ્રણ દેખી શકાય છે. વિદેશી નાગરિકો પણ મોટી સંખ્યામાં વસી ગયા છે.

### વિવિધ ભાષાઓ જાણતા લોકોની સારી એવી સંખ્યા છે. મુખ્ય ભાષા મરાઠી-હિન્દી-ગુજરાતી અને અંગ્રેજી છે.

### મુંબઈના 54% લોકોથી પણ વધારે લોકો ઝુંપડ પટ્ટીમાં રહે છે. જે એશિયાની બીજા નંબરની ઝુંપડપટ્ટી ધારાવી મધ્ય મુંબઈમાં આવેલી છે-અને જેમાં આઠ લાખ લોકોથી પણ વધુ લોકો રહે છે. આ કહેવાતા મહારાષ્ટ્ર્રીયનના ઉધ્ધારકોએ ક્યારેય ઝુંપડ પટ્ટીમાં વસનારા લોકોને સારા રહેઠાણ અપાવવા માટે કોઈ આંદોલન છેડયા હોય તેવું જાણ્યું નથી ! પોતે બંને કાકો/ભત્રીજો લોકોના ભોગે આલીશાન બંગલાઓમાં તમામ પ્રકારની જાહોજલાલી સાથે જીવી રહ્યા છે !

### આ ઉપરાંત મુંબઈમાં અનેક કોરપોરેશન- સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈંડિયા-એલઆઈસી-તાતાજુથ્-ગોદરેજજુથ -રીલાયંસ-ફોર્ટ્યુન ગ્લોબેલમાં સ્થાન ધરાવતી અનેક કંપનીઓ મુંબઈમાં સ્થિત છે. વિવિધ પ્રકારના અનેક ઉધ્યોગો સારા પ્રમાણમાં વિકસ્યા છે. ભારતના મોટા ભાગના તમામ ઉધ્યોગ અને વ્યવસાયની મુખ્ય કચેરીઓ અને રજીસ્ટર્ડ ઓફિસો મુંબઈમાં સ્થિત થયેલ છે. આ ઉપરાંત જથ્થાબંધ તથા છૂટક વ્યાપારીઓ સમ્રગ મુંબઈમાં પથરાયેલા છે. વળી મુંબઈ કુદરતી બંદરનું બારું હોઈ વિદેશ સાથેનો નિકાસ અને આયાતનો વેપાર મોટાભાગે અહિ થી જ થાય છે.

### મુંબઈ પચરંગી અર્થાત મેટ્રોપોલીટન શહેર બન્યું છે. અને તેની એક વિશિષ્ટ અને આગવી ગ્લેમર-આકર્ષણ-પેદા કરી શક્યું છે. આ ગ્લેમર કોણે પેદા કરી ? મુંબઈને પચરંગી કોણે બનાવ્યું ? મુંબઈના વિકાસનું મુખ્ય અને મહત્ત્વનું કારણ ત્યાં પથરાયેલા મોટા-મોટા ઉધ્યોગો અને જથ્થાબંધ અને છૂટક વ્યાપાર ધંધાને આભારી ગણી શકાય !

### મુંબઈ સ્થિત ઉધ્યોગો અને વ્યાપાર ધંધામાં સંકળાયેલા સમુદાયનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવે તો માલુમ પડશે કે મોટા ભાગના ઉધ્યોગ પતિઓ કે વ્યાપાર અને ધંધામાં જોતરાયેલા વ્યાપારીઓ ગુજરાતી-પારસી-કચ્છી-મારવાડી અને સીંધીનો પ્રભાવ જણાશે !

### મહારાષ્ટ્રીયન કે મરાઠા અલબત્ત સરકારી-અર્ધસરકારી કચેરીઓ-કોરપોરેશન તથા ખાનગી ઉધ્યોગો કે વ્યાપાર ધંધામાં નોકરી કરતા જણાશે ! કોઈ પણ નાના-મોટા ઉધ્યોગો કે વ્યાપાર ધંધામાં મહત્ત્વ કે અગત્યના હોદાઓ ઉપર આ લોકોની નહિવત સંખ્યા જણાશે !

### મુંબઈનો પૂર્વ ઈતિહાસ નિઃશંક રીતે પુરવાર કરે છે, કે મુંબઈને, મુંબઈ તરીકેનો મોભો કે દરજ્જો કે પ્રતિભા અપાવવામાં બાલ ઠાકરે કે રાજ ઠાકરે જેવા ટૂકી બુધ્ધિના અને સ્વાર્થ લોલુપ, અંગત હિત માટે, રાજકારણ ખેલતા કોઈ નેતાઓનો કોઈ પ્રકારનો ફાળો કે યોગદાન ક્યારે ય નહિ હતું.. આજ જયારે મુંબઈ મરાઠી માનુસનું કહેનારા અને નારા લગાડનારા આવા અત્યંત ટૂકી બુધ્ધિના કાકો/ભત્રિજો અધમ કક્ષાની નીતિઓ અમલમાં મૂકી, મુબઈના પચરંગી મોભાને ક્યારે ય ના પુરી શકાય તેવું નુકશાન કરવા જઈ રહ્યા છે, અને આવું માત્ર પોતાના અંગત સ્વાર્થ અને રાજ્કીય મહત્વાકાંક્ષા પોષવા કરી રહ્યા છે, અને જે ને માટે નિર્દોષ મરાઠા કે મહારાષ્ટ્રીયનોનું ઉપરાંત અન્ય રાજ્યનાલોકોનું અવાર નવાર તોફાનો કરાવી ખૂન વહેવડાવી રહ્યા છે. તેવા આ કાકા અને ભત્રિજાને સતાધારી પક્ષ કોંગ્રેસ અને એનસીપી સ્પૂન ફીડીગ કરાવી ઉછેરી રહ્યા છે તે આ દેશની કમનસીબી છે !

### આવા અધમ કક્ષાના તમામ રાજકારણીઓથી તમામ રાજ્યના લોકોએ ચેતવાની જરૂર છે. અત્યંત સંકુચિત અને ટૂંકી દ્રષ્ટિવાળા આ કાકા/ભત્રીજાએ ક્યારે ય એ વિચાર્યું છે કે કોઈક ક્ષણે મોટાં ઉધ્યોગ ગૃહો અને જથ્થાબંધ વ્યાપાર-ધંધો કરનારાઓ-વિદેશ સાથે વ્યાપાર કરનારાઓ પોત પોતાની હેડ્-ઓફિસો અને રજીસ્ટર્ડ ઓફિસો પોતાના વતનના રાજ્યોમાં સ્થળાંતર કરી જવાનું વિચારશે તો મુંબઈ -મુંબઈ બની રહેશે ખરું ? અગાઉ કહ્યું તેમ મુંબઈની આમદાનીમાં આવકવેરાની રકમના 40% કસ્ટમ ડ્યુટીના 60% આબકારી જકાતના 20% અને કોર્પોરેટ ટેક્સના 60% રકમ માત્ર ઉધ્યોગો-વ્યાપાર વગેરેની હેડ કે રજીસ્ટર્ડ ઓફિસો મુબઈમાં સ્થાયી થઈ હોવાને કારણે મુંબઈને મળે છે અને જે રકમ તેના વિકાસ વગેરે માટે ખર્ચાય છે અને મહારાષ્ટ્રીયનો અને મરાઠાઓને તેમજ અન્ય પ્રદેશના લોકોને રોજ્ગારી પણ પૂરી પાડે છે. આ આમદાની બંધ થાય કે ઓછી થઈ જાય તો મુંબઈ-મુબઈ બનેલું રહી શકશે ખરું?

### તદ ઉપરાંત આજની આ મુંબઈમાં મુંબઈના જન સમુદાય ઉપર મહારાષ્ટ્રીયના હિત માટે આ બાળ ઠાકરે અને રાજ ઠાકરે બેમાંથી કોણ વધારે આક્રમક અને ખતરનાક્ બની શકે છે તેની હરિફાઈ ચાલી રહી છે પરિણામે મુંબઈના લોકો ભયંકર રીતે સતત અસલામતીની લાગણી અનુભવી રહ્યા છે અને સવારના નોકરી-ધંધા માટે ઘર બહાર નીકળેલ વ્યક્તિ સાંજે સલામત ઘેર પરત ના થાય ત્યાં સુધી પરિવાર જન સતત અજંપો અનુભવે છે ! અને આ અસલામતીનો ઓથાર સર્જ્યો છે આ કાકા-ભત્રીજા એ !

### અગાઉ જોયું તેમ મુંબઈનો ઈતિહાસ ખૂબ જ જૂનો છે કે જ્યારે આ કાકો કે ભત્રિજો પેદા પણ નહિ થયેલા શિવસેનાનો જન્મ 1965-1966ના સમય દરમિયાન થયેલો કે, જ્યારે મુંબઈમાં શ્રી ડાંગે વગેરે સામ્યવાદીઓનું ટ્રેડ યુનિયનમાં જબર-જસ્ત પ્ર્ભાવ હતો અને મોટાભાગના યુનિયનો તેમના વર્ચસ્વ હેઠળ હતા, ત્યારે મજૂર ચળવળમાં એક ડૉ. દત્તા સામંત પ્રવેશ્યા અને તેમની આગ ઝરતી વાણી અને કામ કરવાની પધ્ધ્તિએ મજદૂરોને તેમના તરફ આકર્ષ્યા અને સામ્યવાદી નેતા ક્રિશ્ના દેસાઈનું ખૂન થતા અને દત્તા સામંતના વર્ચસ્વમાંથી મજૂર આલમને બહાર કાઢ્વા કોંગ્રેસે શિવસેના સાથે હાથ મીલાવ્યા બાદ, આ બાલ ઠાકરે એ મુબઈમાં જે ગુંડાગીરી શરૂ કરી અને નોન-મહારાષ્ટ્રીયન્ લોકોને હેરાન-પરેશાન કરવામાં ગુંડાગીરીની કોઈ રીત રસમ બાકી રાખી નથી !

### પ્રથમ દક્ષિણ ભારતના લોકો ને, બાદ મુસલમાનો અને મોટા ભાગના ગુજરાતીઓ પણ આ ગુંડાસેનાના ભોગ બન્યા છે અને બનતા રહે છે. કોંગ્રેસ આ ગુંડાગીરી સામે ફાતડા વેરા કરે છે તો ભાજપ પણ વધતે અંશે આ ગુંડાગીરી સામે આંખ-મીચામણાં કરતો રહ્યો છે

### આ શિવસેનામાં ભંગાણ પડ્યું છે અને કાકો-ભત્રિજો હવે છૂટા પડ્યા છે અને બંને વચ્ચે ગુંડાગીરી વધારે કોણ આચરી શકે છે તેની સ્પર્ધા ચાલી રહી છે અને મુંબઈના નિર્દોષ નાગરિકો આ બંને વચ્ચે પીસાય/ વધેરાઈ રહ્યા છે અને કોંગ્રેસના સત્તાધીશો તાબોટા વગાડી આ ખેલ જોઈ રહ્યા છે !

### આમ જ અસલામતીનું વાતાવરણ ચાલ્યા કરશે તો મુંબઈનું ભવિષ્ય ખૂબજ ધુંધળું બની રહેશે જે નિઃશંક વાત છે ! આગળ લખ્યું તેમ જો કોરપોરેટ ઓફિસો, મોટા ઉધ્યોગ ગૃહો, આયાત્-નિકાસ કરનારાઓ, જથ્થાબંધ વ્યાપારીઓ વગેરે અને ટોપ રેંકના ડૉક્ટરો-પ્રોફેસરો-અન્ય ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો વગેરે પોત પોતાનું કાર્ય ક્ષેત્ર અને મુખ્ય અને
રજીસ્ટર્ડ ઓફિસો પોતાના રાજ્યોમાં ખસેડી લેવા ગંભીરતાથી વિચારી પહેલ કરશે અને બાદમાં પોતાના ઉધ્યોગો અને વેપાર પણ ખસેડી લેશે તો મુંબઈ મુંબઈ બની રહેશે ખરું ? આ ઉમરે બાળક જેવી ચેષ્ટા કરનાર બાલ ઠાકરે કે જેમની બુધ્ધિ ગુજરાતીમાં કહેવત છે તેમ સાઠે બુધ્ધિ નાઠે તેમ નાઠી હોવા સંભવ છે તો રાજ ઠાકરે કે જેને વર મરો કે કન્યા મરો યેન-કેનં-પ્રકારેણ લાઈમ લાઈટમાં રહેવાની ચળ ઉપડી છે અને પોતે કાકા કરતાં પણ વધારે મહારાષ્ટ્રીયનોનું હિત કરી શકે છે તેવું સાબિત કરવા મથી રહેલ છે અને જે હકિકતે આવનારા દિવસોમાં મહારાષ્ટ્રને ભારતના નકશામાંથી અલગ પાડવાના સંકેતો આપી રહ્યા હોય તેવો ક્યારેક ભય લાગે છે !

### સચીન જેવા એમ કહે કે હું પહેલા ભારતીય છું અને પછી મહારાષ્ટ્રીયન તેમાં પણ રાજકારણ જોતા બાળ ઠાકરે પોતે ભારતીય હોવા માટે ગૌરવ નથી અનુભવતા ? એ ભારતીય નથી ? ટૂકમાં બાળ ઠાકરે ભયભીત થઈ ચૂક્યા છે પોતાના ભત્રીજાથી, કે આ રાજ તેમનું રાજ છીનવી લેશે ! અને એટલે જાણે છેલ્લાં દિવસોમાં હવાતીયાં મારતા હોય તેમ દરેક વિષય/બાબતમાં એમને રાજકારણ જ દેખાયા કરે છે અને પાગલની જેમ નિવેદનો કર્યા કરે છે ! ### સાથોસાથ જો રાજ ઉપર પણ સમયસર અંકુશ મેળવવામાં નહિ આવે તો આવનારા દિવસોમાં મુંબઈ અને ત્યાં વસતા નાગરિકો માટે પોતાનું અસ્તિત્વ જાળવવું દોહ્યલું થઈ પડવાનું છે તે નિઃશંક છે !
### આવનારા થોડા દિવસોમાં જ મુંબઈ વાસીઓએ અને કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારે નક્કી કરી લેવું પડશે કે ખરે ખર વાસ્તવમાં મુંબઈ કોની કે કોનું ?

### સ્વામી નારાયણ સંપ્રદાય+પ્રમુખસ્વામી++શ્રી કાંતિ ભટ્ટ્= 21મી સદીના પરિપ્રેક્ષ્યમાં ? ? !!! ??

### સ્વામી નારાયણ સંપ્રદાય+પ્રમુખસ્વામી++શ્રી કાંતિ ભટ્ટ્= 21મી સદીના પરિપ્રેક્ષ્યમાં ? ? !!! ??

દિવ્ય-ભાસ્કરની 25/11/2009 ને બુધવારની પૂર્તિમાં આદરણીય શ્રી કાંતિ ભટ્ટે સ્વામીનારાયણ સંપ્રદાયના બોચાસણવાસી પ્રમુખ સ્વામીના જન્મદિન નિમિત્તે તેમની સંપ્રદાય પ્રત્યેની સંનિષ્ઠા અને સમર્પણ બિરદાવતા જણાવેલ છે કે આ સંસ્થાના દુનિયાભરમાં મંદિરો બનાવ્યા જેમાં 47 યુરોપમાં, 46 અમેરીકામાં, અને 15 આફ્રીકામાં છે.વોશિગ્ટન ડીસીમાં પણ મંદિર છે. એકલા લંડન શહેરમાં પોણો ડઝન જેટલા આ પંથના મંદિરો છે.

@@@ આ ઉપરાંત આપણાં દેશમાં પણ અનેક શહેરોમાં મંદિરો-અક્ષર ધામ- બનાવેલ છે. જેમાં ગાંધીનગર( ગુજરાત ) અને દિલ્હીના મંદિરો આગવું અને વિશિષ્ટ સ્થાન તેમના સુંદર-સુશોભિત સ્થાપત્ય થકી ધરાવે છે.

દિલ્હીના અક્ષર ધામમાં એક આશ્ચ્રર્ય અનુભવ્યું એક વિડીયો શૉમાં ભારત ભરના તમામ પ્રમુખ્ સાધું-સંતોના( સ્ટેચ્યુ) શિલ્પ બનાવેલા દર્શાવાય છે જેમાં સ્વામી વિવેકાનંદ અને શ્રી દયાનંદ સરસ્વતી જેવી વિભૂતીનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો નથી તેનું શું કારણ હોઈ શકે ? સંભવ છે કે આ પંથની સાધુ-સંતની પરિભાષામાં સમાવેશ ના થતો હોય !! તેથી કદાચ આ બંને સંતોને સંત ના માનતા હોય !

@@@ ઉપરાંત આ અક્ષરધામનું જે ગેસ્ટ હાઉસ છે તેના પ્રવેશ દ્વારમાં સામસામે બે રૂમ આવેલા છે જેમાં એક રીસેપસ્ન માટે છે કે જ્યાં મુલાકાતીઓ પોતાના માટે રૂમ બૂક કરાવવા જતા હોય છે તે જ રૂમની બરાબર સામે એક રૂમ આવેલ છે જેમાં તપાસ કરતાં જાણવા મળ્યું કે તે રૂમ સ્વામીઓ માટે જ છે. આ રૂમની તમામ બારીઓમાં જે કાચ લગાવવામાં આવ્યા છે તેમાંથી બહાર જોઈ શકાય છે પણ બહારથી અંદરની બાજુ શું ચાલી રહ્યું છે તે કોઈ જોઈ શકતું નથી. સ્વામીની રૂમમાં પારદર્શિકતા કેમ નહિ તેવો મુલાકાતીઓને પ્રશ્ન થાય તો અસ્થાને ના ગણી શકાય !

@@@ શ્રી કાંતિભાઈના જણાવ્યા પ્રમાણે પ્રમુખસ્વામીએ લાખો લોકોને વ્યસન છોડાવ્યા છે અને મંદિરો બાંધતા સમયે જો વૃક્ષો કાપવા પડ્યા હોય તો નવા વૃક્ષો ઉગાડવા આદેશ આપ્યા છે. જે ખરે જ સહરાનીય કાર્ય ગણાય પ્રમુખસ્વામીને આ માટે લાખ લાખ ધન્યવાદ !!

@@@ શ્રી કાંતિ ભટ્ટ વરિષ્ઠ નાગરિક તો છે જ, તેમનું વિશાળ વાચન , વિદ્વાન-વિચારક-અભ્યાસુ-ચિંતક-પ્રખર પત્રકાર અને સાહિત્યકાર તરીકે ગુજરાત ભરમાં આગવું અને વિશિષ્ટ સ્થાન ધરાવે છે. વિવિધ ક્ષેત્રો સફળતા પૂર્વક ખેડી ચૂકયા છે અને ખેડતા રહ્યા છે.

@@@ એમની સરખામણીમાં હું નાનો, અલ્પ વાચન ધરાવતો, વેદ કે ઉપનિષદ કે પુરાણોના માત્ર નામ જાણનારો-જ્ઞાનની નદીને કિનારે ઉભો ઉભો છબ છબીયા કરનારો જ્યારે આ લખી રહ્યો છું ત્યારે હું જાણું છું કે હું વાઘની બોડમાં માથું નાખી રહ્યો છું અને તે વિષે સભાન હોવા છતાં મેં જે વાંચ્યુ છે-વિચાર્યું છે અને મારો અંગત આગવો મત-અભિપ્રાય કે વલણ બંધાયા છે તેને નજર સમક્ષ રાખી આ લખી રહ્યો છું.

@@@ પ્રમુખસ્વામી વિદ્વાન છે અભ્યાસુ છે અને સંપ્રદાયને સમર્પિત છે તેમાં કોઈ શંકા નથી. પરંતુ આજે આપણે 21મી સદીમાં જીવી રહ્યા છીએ ત્યારે માત્ર મંદિરો કે આશ્રમો બાંધવા તે મુખ્ય પ્રવૃતિ નહિ બની રહેવી જોઈએ પરંતુ દેશ-કાળ અને સંજોગોને લક્ષ્યમાં રાખી પરિવર્તન સ્વીકારતા થવું જોઈએ. ઉપરાંત મંદિરો કે આશ્રમો બાંધવા માટે મળતા દાન વિષે પણ દાનની રકમ દાતાએ કઈ પ્રવૃતિ અર્થાત ધંધા-ઉધ્યોગ કે વ્યવસાયમાંથી મેળવેલી છે તેની ખરાઈ પણ કરવી જ જોઈએ. અનીતિ કે અનૈતિક પ્રવૃતિમાંથી મેળવેલ દાનની રકમમાંથી બંધાયેલા મંદિર કે આશ્રમ ક્યારેય પવિત્ર ના હોઈ શકે ! અને ઈશ્વર તો ત્યાં ના જ રહી શકે ! હા સંભવ છે કે મંદિર કે આશ્રમના સ્થાપત્ય કે સફાઈ કે મેનેજમેંટ વગેરે બાહ્ય રીતે પ્રભાવિત કરી શકે પણ ઈશ્વરની પ્રાપ્તી તો ના જ થઈ શકે !

@@@ દાન સ્વીકારતી સમયે જ દાતાની પૂછ્-પરછ કરવી અનિવાર્ય મનાવી જોઈએ. દાનમાં મળતી રકમ ખાધ્ય કે પેય ના ધંધામાં ભેળસેળ કરી કમાયેલી ના હોવી જોઈએ. તોલ-માપમાં ગરબડ કરી કમાયેલી પણ ના સ્વીકારાય ! તો કતલ ખાના, દારૂ ,જુગાર અને એવાજ નિમ્ન પ્રકારના ગેર ધંધા દ્વારા કમાયેલી પણ ના જોઈએ ! કાળા બજાર, લાંચ-રુશ્વત કે ભ્રષ્ટાચાર કરી મેળવેલ રકમનો સ્વીકાર કેમ થઈ શકે ? અને આ રીતે મેળવેલ દાનથી ઉભા થતા મંદિરો સંભવ છે કે મંદિરો બાંધવા જે કોઈ સાધુ કે સંત આવી ભ્રષ્ટ વ્યક્તિને પ્રેરતા હશે તેમની વ્યક્તિગત પ્રતિભા કે પ્રતિષ્ઠા વધતી હશે

@@@ સ્વામીનારાયણ સંપ્રદાયનો સ્ત્રીઓ તરફનો અભિગમ પણ આજના આ 21મી સદીના સમયમાં કોઈ પણ રીતે યોગ્ય ના ઠરાવી શકાય ! સ્ત્રીઓનું મોઢું નહિ જોવુ, સ્ત્રીઓના હાથનું રાંધેલુ જમવું નહિ વગેરે અનેક પ્રકારે સ્ત્રીને હલકી ગણતા આ પંથને ક્યા શબ્દોમાં અને શું કહેવું તે સમજાય તેમ નથી. સ્ત્રી સીવાય પ્રમુખસ્વામી, યોગીજી મારાજ કે પંથના સ્થાપક સહજાનંદજી સહિત, તમામ સ્વામીઓ આ ભૂમિ ઉપર અસ્તિત્વ ધરાવી શક્યા હોત ખરા ?

@@@ સ્ત્રીનું અપમાન-અવહેલના ક્યાં સુધી ? આજના સમયમાં સ્ત્રી સ્વાવલંબી બની છે અને પંચાયતથી પાર્લામેંટ સુધી, વડાપ્રધાનથી રાષ્ટ્રપ્રમુખ સુધી સર્વોચ્ચ હોદાઓ ધરાવતી થઈ છે. વૈજ્ઞાનિક સંશોધનમાં પણ અમૂલ્ય ફાળૉ આપી રહી છે. સાહિત્ય-અર્થતંત્ર વગેરેમાં પણ સ્ત્રીઓ ક્યારેક પુરૂષોથી પણ આગળ નીકળતી જોવા મળે છે. અનેક કંપનીઓમાં સર્વોચ્ચ હોદાઓ ગ્રહણ કરી સફળતા પૂર્વક સંચાલન કરે છે. પટાવાળાથી પાયલોટ સુધીનું કાર્ય ક્ષેત્ર વિકસ્યું છે. અરે ! અંતરીક્ષના પ્રવાસમાં પણ સ્ત્રી આગળ પડતી બની છે. રમત ગમતમાં પણ પાછળ રહી નથી. ત્યારે આ પંથ સ્ત્રીને ગુલામ, કચડાયેલી, નર્કની ખાણ વગેરે ઉદબોધનથી સંબોધે છે. અને તે રીતે જ વ્યવહાર કરે છે. કમનસીબે મોટાભાગની સ્ત્રીઓ પોતાના સ્વમાન- સ્વત્વ અને સન્માન માટે હજુ સતર્ક કે સભાન થઈ નથી પણ જ્યારે સ્ત્રીઓનો આત્મા જાગશે, કકડી ઉઠશે ત્યારે આ પંથના સ્વામીઓને અણીયાળા સવાલો કરશે અને જો સંતોષકારક જવાબો ના મળ્યા તો આ પંથને છેલ્લી સલામ કરી છોડી દેતા અચકાશે નહિ ! એક સમાચાર પત્રમાં આવેલા સમાચાર તરફ શ્રી કાંતિભાઈનું ધ્યાન દોરવા લાલચ રોકી શક્તો ના હોય ધ્યાન દોરું છું
@@@ એક સમાચાર પત્રમાં સમાચાર વાંચ્યા કે રાજકોટની આત્મીય કોલેજમાં સહશિક્ષણ અપાઈ રહ્યું છે પણ ત્યાં મહિલા કર્મચારીઓ અને વિધાર્થીનીઓને સેકન્ડ કલાસ સીટીઝન તરીકે ગણવામાં આવે છે. આ શિક્ષણ સંસ્થાનો કબજો સર્વોદય કેળવણી સમાજ ટ્ર્સ્ટ પાસેથી સોખડા સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના સાધુઓએ યેન-કેન-પ્રકારેણ મેળવી લીધો છે. સંસ્થાના સંચાલનમાં ત્યાગ વલ્લભ સ્વામી સહિતના કેટલાક સાધુઓ સક્રિય છે.
@@@ સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના સાધુઓને મહિલાઓથી દૂરી પાળવાની હોવાથી આ સંકુલમાંની તમામ મહિલા કોલેજો-શાખાઓમાં મહિલાઓ સાથે સરેઆમ સેકન્ડ ક્લાસ સીટીઝ્ન જેવો વ્યવહાર કરવામાં આવે છે. આ સાધુ-સંતો જ્યારે સંકુલની મુલાકાતે આવે ત્યારે મહિલા કર્મચારીઓ તથા વિધાર્થીનીઓને છૂપાઈ જવાની ફરજ પાડવામાં આવે છે. આ વિષે રાષ્ટ્રિય મહિલા આયોગને ફરિયાદ પણ કરવામાં આવી છે.
@@@ કેટલાક સાધુ-સંતો અચાનક મુલાકાતે આવી ચડતા હોય છે ત્યારે મહિલા કર્મચારીઓ તથા વિધાર્થીનીઓની હાલત કફોડી બને છે. કાં તો કોઈ એક રૂમમાં અથવા બાથરૂમમાં કેટલાક સમય માટે ગોધાઈ રહેવું પડતું હોય છે. તો ક્યારેક આ શિક્ષણ સંસ્થાના કોઈ સમારંભમાં સાધુ-સંત આવી ચડે તો મહિલાઓને ડાયસ ઉપર સ્થાન આપેલું હોવા છતાં ત્યાંથી ઉતરી જવું પડે છે. આવા સમારંભનું ક્યારેક સંચાલન પણ મહિલા કરતી હોય તો તેની જગ્યાએ સંચાલક બદલવો પડે છે. ઓડિયંસમાં પણ મહિલાઓને પ્રથમ હરોળમાં સ્થાન અપાતું નથી અને દૂર દૂર છેલ્લી હરોળમાં બેસવું પડે છે કે જ્યાં આ સાધુ-સંતોની નજર ના પહોંચી શકે ! મહિલાઓને કોઈ ફરિયાદ હોય તો તે પણ સાધુ-સંતો સમક્ષ ના થઈ શકે !
@@@ આશ્ચ્રર્યતો એ વાતનું છે કે આ પંથના સ્વામીઓ સ્ત્રીઓને મા-બેન કે દીકરીની દ્રષ્ટિથી જોઈ શકતા નથી અને સ્ત્રીને માત્ર સ્ત્રી તરીકે જ જોઈ શકે છે. પરિણામે ધરાર, દમનથી દબાવેલી વૃતિઓ, બળવો પોકારી, માત્ર 1 દિવસની તાજી જન્મેલી બાળકીનું પણ મોઢુ જોવાઈ જાય તો, તેમની વાસના વિકૃત રીતે ઉછળે છે. અનેક પ્રકારના જાતીય કૌભાંડ અવાર-નવાર સમાચાર માધય્મો પ્રસિધ્ધ કરતા રહે છે તો કેટલાક સામ-દામ અને દંડથી દબાવી દેવામાં આવતા રહે છે.

@@@ છેલ્લાં 20-25 વર્ષ દરમિયાન સમગ્ર દેશમાં ભાગવત કથા-રામાયણ-ગીતા જેવા અનેક ધાર્મિક ગ્રંથોનું પઠન/વ્યાખ્યાન અનેક સંતોએ કર્યા છે અને સમાજના મોટા સમુદાયે આ વ્યાખ્યાનો શ્રવણ કર્યા હોઈ દેશભરમાં ધાર્મિકતા/આધ્યાત્મિકતાના સુનામી જેવા મોજા ઉછળવા જોઈતા હતા ! પરંતુ થયું તેથી ઉલટું ! દેશ ભરમાં લાંચ્-રુશવત, ભ્ર્ષ્ટાચાર્ અનીતિ-અનૈતિક ગેર રીતિઓ, ચારિત્ર્યહિનતા, લૂંટ, ખૂન, બળાત્કારો ,ભેળ-સેળ, તોલમાપમાં છેતરપીંડી, સંગ્રહાખોરી, કાળાંબજાર વગેરે વ્યાપક રીતે ફાલ્યા-ફુલ્યા છે.

@@@ આમ કેમ થયું ? તે વિષે તલઃસ્પર્શી વિચાર કરવામાં આવે તો મારા મતે વ્યાખ્યાન/ પ્રવચન કર્તાઓના આચાર અને વિચાર વચ્ચે આસમાન જમીનનું અંતર રહ્યું છે. જે વાતો વ્યાખ્યાનમાં પ્રબોધવામાં આવે છે તેથી તદન ઉલટું જીવન આ સાધુ-સંતો-ગુરૂઓ વગેરે ભોગવતા જોવા મળે છે. સાદાઈથી જીવન જીવવાનો બોધ આપનાર છેલ્લામાં છેલ્લા ભૌતિક સુખ સમૃધ્ધિના સાધનો ભોગવતા હોય છે ! કયારેક આ કથાકારો વ્યાખ્યાન કરતા ભાવવિભોર બની કોઈક પ્રસંગોએ અશ્રુ વહેવડાવી શ્રોતાઓને પ્રભાવિત અને પોતા તરફ અભિભુત કરવા માટે આવો અભિનય કરતા રહે છે. જે ને ભોળા શ્રોતાઓ સત્ય સમજી તેઓ પણ ભાવવિભોર બની આસું વહેવડાવે છે.

જે રીતે સીનેમામાં અભિનેતા કે અભિનેત્રીના અભિનયથી પ્રભાવીત થઈ જે તે પાત્ર સાથે તાદત્મય અનુભવે છે તેથી વિશેષ કંઈ નહિ અને સીનેમા પૂરું થતા બધુ જ વીસરી ફરીને જે કરતા હોઈએ તેમજ કરવા લાગે છે.

@@@ આવી કથાઓ કરાવનાર યજમાનની આવકના સ્તોત્રો જાણવાની/ચકાસવાની આવશ્યકતા વ્યાખ્યાનકર્તા કોઈ સંત કરતા હોય તેવું જાણ્યું નથી. ઉદાહરણ તરીકે શ્રી મોરારીબાપૂએ હવામાં અને સમુદ્રમાં કથાઓ કરી ! કોઈ કહેશો મને ! કે આ કથાઓ કરવામાં લાખો રૂપિયાનો ખર્ચ થયો હશે અને જેમણે પણ આ ખર્ચ ઉઠાવ્યો તે તમામની આવકના સાધનો-સ્તોત્રો વિષે ક્યારે ય શ્રી મોરારીબાપૂએ પૂછ્-પરછ કરી જાણકારી મેળવી હશે ખરી ? મારાં નમ્ર મત પ્રમાણે તો આ કથા શ્રી મોરારીબાપૂના તુક્કા પોષવા માટે જ પ્રયોજાયેલી હોઈ શકે ! કે જેથી સામાન્ય/સાધારણ જન સમુદાયને પ્રભાવિત કરી શકાય ! અને પોતાની વ્યક્તિગત પ્રતિભા અને પ્રતિષ્ઠાને નવું પરિમાણ આપી શકાય !

@@@ શ્રી કાંતિ ભટ્ટ્ જેવા લબ્ધ પ્રતિષ્ઠિત પત્રકારે તો આ વિષે અણીયાળા સવાલો કરવા જોઈએ તેવી મારાં જેવા સામાન્ય વાચક અપેક્ષા રાખતા હોય ત્યારે માત્ર પ્રશંસા અને પ્રશંસા કરવા લાગે ત્યારે હતાશ્/નિરાશ થઈ જવાય છે ! પ્રશંસાની સાથે સાથે જ જે તે પંથ/સંપ્રદાયની અને તેના વડા કે અન્ય સાધુ-સંતો-ગુરૂઓ કે આશ્રમના વડાઓની નબળાઈઓ /મર્યાદાઓ તરફ પણ ધ્યાન જો ખેંચવામાં ના આવે તો તેમની ફરજ ચૂકયા ગણાય !

@@@ ટુંકમાં મારાં મત પ્રમાણે મંદિરો બાંધવાથી કે વ્યાખ્યાનો કરવાથી જન સમુદાયનું નૈતિક ધોરણ ક્યારેય ઉંચકાઈ શકે નહિ ! એ માટે તો જો આવા વડાઓ-સાધુઓ-સંતો-ગુરૂઓ વગેરે ખરા અર્થમાં ગંભીર હોય તો પોતાના આચાર અને વિચારમાં સમાનતા અને સરખા રાખી પોતાના વર્તનમાં સમય ને અનુસરી પરિવર્તન લાવી ઉદાહરણીય બનાવવુ રહે ! અને જો આમ ના કરવામાં આવે તો જન સમુદાય સહિત ઉચ્ચ સ્થાને બીરાજેલા સાધુઓ-સંતો-ગુરૂઓ અને સંપ્રદાયના વડાઓ અને આવા કથાકારો-.વ્યાખ્યાનકર્તાઓમાં દંભ અને પાખંડ જ વધે અને તે આપણે સૌ જોઈ અને અનુભવી પણ શકીએ છીએ

@@@ .અને સાચું કહું તો આ સાધુ-સંતો અને ગુરૂઓની વૈભવી જીવન શૈલી જોઈ મારા જેવા સામન્ય માનવીને તો પેલી કહેતી પ્રમાણે કાશીએ જઈ કરવત મૂકાવી આવનારા જન્મમાં આ જ દેશમાં કોઈ પંથના સાધુ-સંત કે ગુરૂ તરીકે જન્મ આપવા ઈશ્વર સમક્ષ માંગણી કરવાની લાલચ થઈ આવે છે !

@@@ અંતમાં મારાં આ વિચારો માત્ર મારાં જ છે અને એ કોઈની લાગણી દુભાવવા કે કોઈ સંપ્રદાય કે સાધુ-સંતો-ગુરૂઓને ઉતારી પાડવા કે નીચા દર્શાવવા જણાવેલ નથી તેમ છતાં જો કોઈની લાગણી દુભાઈ હોય તો ઉદાર દિલે ક્ષમા આપવા પ્રાર્થું છું